
Voor dit interview spraken we met Ellen Zwagerman, sinds 13 jaar verloskundige in een relatief kleine praktijk die actief is in Enkhuizen en Andijk. Jaarlijks counselt ze ongeveer 40 keer. Ze is actief in de klankbordgroep van de SPSNH, het Regionaal Centrum in Amsterdam, en voorzitter van de overkoepelende organisatie van verloskundigen in de regio, de Kring. ‘Ik ben van nature iemand die dingen wil uitspitten en vragen stelt.’
‘Zeker! Binnen onze praktijk plannen we de gesprekken ruim in en gaan we echt de diepte in. Daardoor krijgen we een goed beeld van wie de mensen zijn.’
‘Ik vind persoonlijk dat er een keerzijde zit aan alle onderzoeken binnen de prenatale screening. Die keerzijde bespreken, is heel lastig. Dan heb ik het vooral over de onrust die de zwangere kan ervaren bij een fout-positieve uitslag. Ik kan dit niet altijd goed uitleggen.’
‘Misschien wel ja. Veel bijscholing die ik heb gevolgd was gericht op het inhoudelijke stuk. Ik zou wel eens een gesprek willen horen dat door een ander is gevoerd. Het lijkt me heel leerzaam om te horen hoe anderen een counselingsgesprek voeren.’
‘Ja, ik heb heel veel geleerd. Bijvoorbeeld om mijn uitleg aan te passen aan wie er tegenover me zit. Soms moet ik het vrij eenvoudig houden, andere keren kan ik meer details vertellen. Wat ik bij studenten merk, is dat ze vaak woorden gebruiken die mensen niet begrijpen. Ik doe dat zelf soms ook, maar leg dan altijd uit wat ik precies bedoel of ik gebruik een vervangend woord. Ik kreeg soms terug dat mensen iets niet begrepen hadden, dus ik ben extra gaan letten op mijn taalgebruik.’
‘Ja zeker, ik heb zelf ook meegedaan aan het onderzoek. Ik moest drie keer een gesprek opnemen. Ik vond het best wel confronterend, maar ook heel leerzaam. Uit het onderzoek kwam naar voren dat counselors er goed in zijn om mensen informatie te geven en niet zo goed in echt counselen. Dat hoorde ik ook wel terug in mijn eigen gesprekken. Echt doorvragen, stiltes laten vallen: ik vind dat ik daar ook nog in tekort schiet. Maar meedoen met dit soort onderzoeken geeft veel inzicht. Normaal zit ik in mijn eentje in de spreekkamer en luisteren er geen andere professionals mee.’
‘We komen van school met de boodschap dat mensen zelf een keuze moeten maken, maar soms zien we mensen watertrappelen. Vooral zwangeren met beperkte gezondheidsvaardigheden hebben soms hulp nodig bij het nemen van een besluit. Ik probeer dat op te lossen door te zeggen: als ik goed luister naar jullie beweegredenen, dan denk dat dit de beste keuze is voor jullie. Maar voor je het weet ben je sturend. De hulp bij besluitvorming kan beter. Dat geldt niet alleen voor counseling prenatale screening, maar ook voor andere onderwerpen.’
‘Als ik een vraag stel aan de man en ik de vrouw zie kijken van: 'wat zou hij antwoorden?' Dan heb ik ze toch getriggerd. Het belangrijkste is voor mij dat mensen nadenken over iets waar ze eerder nog niet over hadden nagedacht.‘
‘We sturen vóór het counselingsgesprek altijd informatie toe, zodat mensen zich kunnen voorbereiden. Maar we hebben gemerkt dat de partner vaak slecht op de hoogte is. Daarom vragen we sinds kort of ze de mail ook willen doorsturen naar hun partner.’