
Voor dit interview spraken we met José Reitsma-Galema, al 20 jaar verloskundige in Friesland. Per jaar voert ze ongeveer 50 counselingsgesprekken. 'Het counselingsgesprek is voor sommige ouders hét moment om prenatale screening bespreekbaar te maken. Soms hebben ze dat zelf nog niet gedaan.'
‘Counselen doe ik ongeveer één keer per week. Dat zijn er ongeveer 4 per maand en zo'n 50 per jaar.'
'Counseling is een mooi onderdeel van de zorg. Tijdens zo'n gesprek raak je de kern van wat de zwangere en partner als persoon echt van waarde vinden. Ik ben blij dat we stap voor stap gegroeid zijn in het counselen. Twintig jaar geleden hoefde je alleen maar iets te vertellen over de vruchtwaterpunctie als de zwangere ouder dan 36 jaar was. Inmiddels is het counselingsgesprek enorm veranderd. Als je nu van de opleiding komt, hoort goed counselen bij je takenpakket.'
'Hoe je een gesprek aangaat, hangt erg af van wie er tegenover je zit. Dat heb ik met de jaren geleerd.'
'Ik vind het vooral leuk om met mensen dieper in te gaan op hun drijfveren: wat zijn hun redenen om iets te doen, waarom kiezen ze ergens wel of niet voor? De logistiek en hoe iets werkt staat mooi in de folders en op de informatiekaart, maar de diepere laag vind ik interessant.
Stel dat de ouders direct zeggen dat ze alle onderzoeken willen. Dan zeg ik eerst: prima, dat maken we straks in orde. Daarna zeg ik: ik ben wel nieuwsgierig...stel je voor dat je geen geruststellende uitslag krijgt, hoe sta je er dan in? Heb je daar samen al even over gesproken? Dan blijkt soms dat ze dat nog niet gedaan hebben. Dat vond ik trouwens een mooie eye-opener tijdens een scholing. Ze zeiden: het counselingsgesprek is voor sommige ouders hét moment om prenatale screening bespreekbaar te maken en elkaars visie te verkennen. Soms hebben ze dat nog niet gedaan.'
'Ja zeker. Ik durf meer door te vragen dan 10 tot 15 jaar geleden. Ik durf het gesprek meer aan te gaan over ingewikkelde onderwerpen: wat denk je dat er eventueel zichtbaar is? Stel dat de uitslag afwijkend is, wat denk je dan dat er aan de hand kan zijn? Hoe denk je dat je zult reageren?’
'Soms gaan ze na het gesprek weg en zijn ze het nog niet helemaal eens met elkaar. Dat vind ik wel ingewikkeld. Hoe krijg ik ze dan bij elkaar? En in hoeverre wordt dat van mij verwacht? Op zich is het onze taak om met ze in gesprek te gaan en ze ruimte te geven voor reactie. De ouders moeten vervolgens samen de beslissing maken.'
'Mensen vragen vaak: doen veel mensen dit? Die cijfers zijn gewoon bekend. Ik zeg daar altijd wel bij dat ze het kunnen bespreken met hun omgeving, maar dat het uiteindelijk hún kind is, zo van: de beslissing aan jullie. Wat willen jullie? Voor mij is het counselingsgesprek geslaagd als mensen ervan overtuigd zijn dat ze een beslissing nemen die past bij hun overtuigingen.'
'Ik probeer de onderzoeken wel in perspectief te plaatsen. Gelukkig worden de meeste kindjes gezond geboren. Ik hoop dat dat mensen bijblijft. Dat de onderzoeken er zijn, betekent niet dat de kans groot is dat de uitslag afwijkend is.’